MDR Klinik Değerlendirme Raporu (CER) Hazırlama Rehberi
🔍 1. Giriş
Klinik değerlendirme, tıbbi cihazın güvenliğini, performansını ve klinik faydasını bilimsel kanıtlarla gösteren zorunlu bir süreçtir.
Bu sürecin çıktısı olan Clinical Evaluation Report (CER), MDR 2017/745 kapsamında CE belgelendirme için temel dosyalardan biridir.
MDR Madde 61(1) bu gerekliliği açıkça tanımlar:
“Manufacturers shall plan, conduct and document a clinical evaluation in accordance with the requirements set out in Annex XIV, Part A.”
(Kaynak: Regulation (EU) 2017/745, Article 61)
⚖️ 2. Yasal Dayanak ve Rehber Belgeler
| Kaynak | Belge | Açıklama |
|---|---|---|
| Regulation (EU) 2017/745 | Annex XIV – Clinical Evaluation | Klinik değerlendirme süreci ve içerik gereklilikleri |
| MDCG 2020-13 | Clinical Evaluation Assessment Report | Notified Body değerlendirme kriterleri |
| MDCG 2020-6 | Equivalent device justification | Eşdeğerlik değerlendirme rehberi |
| ISO 14155:2020 | Clinical investigation standard | Klinik araştırma planlama ve yürütme standardı |
| MEDDEV 2.7/1 rev.4 | Legacy rehber | Klinik veri analizi metodolojisi için temel kaynak |
🩺 3. Klinik Değerlendirme Nedir?
MDR’ye göre klinik değerlendirme:
“A systematic and planned process to continuously generate, collect, analyze and assess clinical data pertaining to a device to verify the safety and performance, including clinical benefits.”
(Annex XIV, Part A, Section 1)
Kısaca, CER; cihazın tasarımı, amacı ve klinik kullanımıyla ilgili tüm bilimsel ve klinik kanıtların sistematik olarak toplanıp değerlendirilmesidir.
🧩 4. CER’in Temel Yapısı (Annex XIV, Part A’ya Göre)
Bir CER aşağıdaki başlıklardan oluşmalıdır:
| Bölüm | İçerik | Referans |
|---|---|---|
| 1. Executive Summary | Cihaz tanımı, amacı, CER’in kapsamı, özet bulgular | Annex XIV, 1(a) |
| 2. Device Description | Teknik dosyadaki ürün tanımı, varyantlar, aksesuarlar, klinik amaç | Annex XIV, 1(b) |
| 3. Clinical Background | Hastalık/tedavi alanı, mevcut teknolojiler, klinik ihtiyaç | Annex XIV, 1(c) |
| 4. Clinical Data Identification | Klinik veri kaynakları: literatür, eşdeğer cihazlar, klinik araştırmalar, PMS | Annex XIV, 2 |
| 5. Data Appraisal | Veri kalitesi, metodolojik geçerlilik ve klinik güvenilirlik değerlendirmesi | MDCG 2020-13 |
| 6. Data Analysis | Veri sentezi, güvenlik ve performans analizi | Annex XIV, 3 |
| 7. Conclusions | Klinik fayda, risk/fayda dengesi, veri eksiklikleri, PMCF gerekçesi | Annex XIV, 4 |
| 8. References & Appendices | Literatür listesi, veri formları, analiz tabloları | MEDDEV 2.7/1 rev.4 |
🔬 5. Klinik Veri Türleri
Klinik veriler dört ana kaynaktan toplanır:
| Veri Kaynağı | Açıklama | Gereklilik |
|---|---|---|
| A. Ürünle ilgili klinik araştırmalar | ISO 14155:2020’ye uygun yürütülmüş çalışmalar | En güçlü kanıt |
| B. Bilimsel literatür | Eşdeğer cihazlar veya aynı teknolojide yayımlanmış klinik çalışmalar | Sistematik analiz gerekir |
| C. Post-Market Surveillance (PMS) | Kullanıcı geri bildirimleri, olay raporları, şikayet trendleri | PMS Planı ile bağlantılı |
| D. Post-Market Clinical Follow-Up (PMCF) | Gözlemsel çalışmalar, anketler, klinik veri güncellemeleri | Annex XIV, Part B gerekliliği |
🧮 6. Eşdeğerlik (Equivalence) Kriterleri
MDR Madde 61(5) ve MDCG 2020-5’e göre, eşdeğer cihaz kullanımı sadece üç düzeyde tam eşdeğerlik sağlandığında mümkündür:
| Düzey | Gereklilik |
|---|---|
| Teknolojik Eşdeğerlik | Aynı malzeme, tasarım prensibi, fonksiyon |
| Biyolojik Eşdeğerlik | Aynı vücut temas tipi, süresi ve doku sınıfı (ISO 10993) |
| Klinik Eşdeğerlik | Aynı kullanım amacı, hedef popülasyon, klinik endikasyon |
Eşdeğerlik iddiası varsa, üretici yazılı anlaşmayla diğer cihazın teknik dokümantasyonuna erişim sağlayabilmelidir (MDCG 2020-6).
📊 7. Klinik Veri Analizi
Analiz süreci üç aşamada yürütülür:
- Veri Eleme (Screening): Literatür taraması PRISMA metoduna göre yapılır.
- Veri Değerlendirme: Her çalışma metodolojik kalitesine göre puanlanır (örn. Jadad, GRADE).
- Veri Sentezi: Güvenlik ve performans göstergeleri meta-analiz benzeri şekilde özetlenir.
Bu süreç, MEDDEV 2.7/1 rev.4 – Bölüm A8 standardına uygun şekilde yürütülmelidir.
🧾 8. Risk / Fayda Değerlendirmesi
Annex I – Genel Güvenlik ve Performans Gereklilikleri (GSPR) ile doğrudan bağlantı kurulmalıdır.
Her risk için klinik faydanın yeterli olup olmadığı açıkça analiz edilmelidir.
| GSPR Maddesi | Klinik Veri Kaynağı | Değerlendirme |
|---|---|---|
| 1–8 | Güvenlik gereklilikleri | Literatür + PMS |
| 9–13 | Performans gereklilikleri | Klinik veri + PMCF |
| 14–23 | Etiketleme ve kullanım riskleri | Kullanıcı geri bildirimi |
🧪 9. PMCF (Post-Market Clinical Follow-Up) Bağlantısı
CER, her zaman PMCF Planı ile entegre hazırlanmalıdır.
MDR Annex XIV, Part B gereğince:
“The PMCF plan shall specify the methods and procedures for proactively collecting and evaluating clinical data.”
PMCF planı, veri boşluklarını kapatmak ve uzun vadeli güvenlik kanıtlarını toplamak için kullanılır.
📋 10. CER’in Kalite Yönetimi ile Entegrasyonu
- CER, ISO 13485:2016 kapsamında 4.2.1 Dokümantasyon Gereklilikleri altına dahil edilmelidir.
- Revizyon geçmişi, sorumlu kişiler ve onay imzaları kayıt altına alınmalıdır.
- Klinik Değerlendirme Raporu, teknik dosyanın (Annex II, Bölüm 6) bir parçası olarak saklanmalıdır.
⚠️ 11. Notified Body Denetimlerinde Dikkat Edilen Noktalar
MDCG 2020-13’e göre denetçiler şu konulara özellikle dikkat eder:
- Klinik verinin güncelliği (≤ 3 yıl)
- CER – Risk Yönetimi – PMS tutarlılığı
- Eşdeğerlik iddiası varsa belgelendirilmiş erişim kanıtı
- Klinik veri eksikliklerinin PMCF Planı ile kapatılmış olması
Eksiklikler “Major Non-Conformity” olarak CE sürecini durdurabilir.
💡 12. Pratik Öneriler
✅ CER’i yıllık olarak güncelleyin.
✅ Klinik veri kaynaklarını PubMed, Embase, Cochrane gibi güvenilir veritabanlarından alın.
✅ Literatür taramasında PRISMA akış diyagramı kullanın.
✅ CER’de mutlaka “Reviewer Qualification Statement” bölümü bulundurun (yazan kişinin uzmanlığını belgeleyin).
✅ CER’i, MDR Annex I – GSPR tablosuna referans vererek bağlayın.
🧩 13. Sonuç
Klinik Değerlendirme Raporu, MDR uyumunun klinik temelini oluşturur.
Bu belge, yalnızca regülasyon gereği değil, aynı zamanda cihazın gerçek klinik güvenilirliğinin kanıtıdır.
Sistematik, kanıta dayalı ve izlenebilir biçimde hazırlanmış bir CER:
- Denetimlerde güven sağlar,
- CE belgelendirme sürecini hızlandırır,
- Ürünün pazardaki güvenilirliğini artırır.
📚 Resmî Kaynaklar
- Regulation (EU) 2017/745 – Annex XIV
- MDCG 2020-13 – Clinical Evaluation Assessment Report
- MDCG 2020-6 – Equivalence Justification
- ISO 14155:2020 – Clinical Investigations
- MEDDEV 2.7/1 rev.4 – Clinical Evaluation Guidelines
- ISO 14971:2019 – Risk Management for Medical Devices
📌 Hashtag
#MDR #CER #ClinicalEvaluation #KlinikDeğerlendirme #TıbbiCihaz #RegulatoryCompliance #Kalitekit #ISO14155