SaMD nedir?
SaMD, donanımdan bağımsız olarak tıbbi amaçla çalışan yazılım tıbbi cihazı ifade eder.
Detaylı uzman cevabı
SaMD mobil uygulama, bulut yazılım, karar destek algoritması veya analiz aracı olabilir. Cihaz sınıflandırması yazılımın klinik karara etkisi ve hatalı sonucun ciddiyetiyle bağlantılıdır. Yazılım yaşam döngüsü, siber güvenlik ve validasyon teknik dosyada güçlü ele alınmalıdır.
Bir yazılımın SaMD veya tıbbi cihaz yazılımı olarak değerlendirilmesinde belirleyici unsur, üreticinin tanımladığı kullanım amacıdır. Yazılım; hastalığın teşhisi, önlenmesi, izlenmesi, öngörülmesi, prognozu, tedavisi veya hafifletilmesi amacıyla bilgi üretiyorsa tıbbi cihaz kapsamına girebilir. Buna karşılık yalnızca veri depolayan, iletişim sağlayan, randevu yöneten veya genel idari işlev sunan yazılımlar çoğunlukla tıbbi cihaz olarak değerlendirilmez.
MDR Ek VIII Kural 11 kapsamında sınıflandırma yapılırken yazılım çıktısının klinik karar üzerindeki etkisi incelenir. Tanı veya tedavi kararlarında kullanılacak bilgi sağlayan yazılımlar genel olarak Sınıf IIa’dan değerlendirmeye başlar. Hatalı bir kararın ölüm, geri döndürülemez sağlık bozulması, ciddi sağlık bozulması veya cerrahi müdahale riski doğurması halinde sınıf IIb veya III’e yükselebilir. Fizyolojik süreçleri izleyen yazılımlarda ise izlenen parametrenin kritikliği ve değişimin hasta için oluşturacağı tehlike dikkate alınır.
Teknik dosyada yalnızca yazılımın ekran görüntülerinin bulunması yeterli değildir. Kullanım amacı, yazılım mimarisi, sürüm ve konfigürasyon yönetimi, yazılım yaşam döngüsü, risk yönetimi, doğrulama ve validasyon, klinik değerlendirme, kullanılabilirlik, siber güvenlik, veri bütünlüğü ve değişiklik kontrolü birbirine bağlı şekilde gösterilmelidir. Yapay zekâ veya makine öğrenmesi kullanılıyorsa eğitim, doğrulama ve test veri setlerinin ayrımı; veri temsil yeterliliği, performans sınırları, hatalı pozitif ve hatalı negatif sonuçlar ile insan gözetimi ayrıca ele alınmalıdır.
Yazılım piyasaya sunulduktan sonra da süreç sona ermez. Şikâyetler, hata kayıtları, siber güvenlik açıkları, kullanıcı geri bildirimleri, model veya algoritma güncellemeleri ve gerçek kullanım performansı PMS sistemi içinde izlenmelidir. Yazılımın kullanım amacı, performansı veya risk profilini etkileyen bir değişiklik yapıldığında risk yönetimi, klinik değerlendirme ve teknik dosya yeniden değerlendirilmelidir.
Bu konuda nasıl ilerlenmeli?
Karar kontrol listesi
- Amaçlanan tıbbi kullanım
- Çıktının klinik karara etkisi
- Hatalı sonucun oluşturabileceği zarar
- Model ve yazılım değişikliklerinin kontrolü
Teknik dosya kontrol listesi
- Yazılım gereksinimleri ve mimari kayıtları
- Doğrulama, validasyon ve performans raporları
- Risk yönetimi ve gereksinim izlenebilirliği
- Siber güvenlik ile PMS kayıtları
Pratik sonuç: Karar yalnızca mevzuat maddesine değil, ürün özelindeki kanıt ve kayıtların birbiriyle tutarlı olmasına dayanmalıdır.
Denetimde ve teknik dosyada dikkat edilecekler
Bir yazılımın tıbbi cihaz olup olmadığı yalnızca kullandığı teknolojiye göre belirlenmez. Kullanım amacı, hedef kullanıcı, üretilen çıktının klinik karara etkisi ve hatalı sonucun oluşturabileceği zarar birlikte değerlendirilmelidir. Denetimde; kullanım amacı ile yazılım sınıflandırma kararı, risk yönetimi, klinik değerlendirme, yazılım validasyonu ve etiket/IFU bilgilerinin birbiriyle tutarlı olması beklenir. Yapay zekâ veya makine öğrenmesi kullanılan ürünlerde eğitim, doğrulama ve test veri setlerinin ayrımı ile model değişikliklerinin kontrolü ayrıca gösterilmelidir.
Mevzuat, standart ve rehberler
- 1
- 2AB mevzuatı / rehber
MDCG 2019-11 Rev.1 – Qualification and Classification of Software
Resmî kaynağı aç - 3AB mevzuatı / rehber
MDCG 2020-1 – Clinical Evaluation of Medical Device Software
- 4AB mevzuatı / rehber
MDCG 2019-16 Rev.1 – Cybersecurity for Medical Devices
- 5Standart
IEC 62304
- 6Standart
IEC 82304-1
- 7Standart
ISO 14971.
Profesyonel GörüşlerBu içeriğe uzman katkısı ekleyinKatkı formunu aç
Uygulama deneyiminiz veya kaynaklı teknik görüşünüz varsa moderasyona gönderebilirsiniz.
Firma özelinde değerlendirmeBu konu firmanız için kritik mi?Talep formunu aç
Ürününüz veya süreciniz için uygulanabilir yolu netleştirin
Ürün veya süreç bilgilerinizi kısaca iletin. KaliteKit, uygun hizmet kapsamını ve izlenecek yolu ön değerlendirme olarak paylaşsın.
- İlgili soru başlığı talebinize otomatik eklenir.
- İletişim bilgileriniz kamuya açık gösterilmez.
- Talep yönetim panelinde kayıt altına alınır.